Audyt wewnętrzny wspiera kierownictwo jednostki w zarządzaniu działalnością, dzięki systematycznym przeglądom, obiektywnej i niezależnej ocenie funkcjonowania jednostki. Na bieżąco raportuje spostrzeżenia, wnioskuje i rekomenduje kierownictwu doskonalenie systemów oraz procedur.

Audytorzy wewnętrzni zarówno w podmiotach sektora prywatnego, jak i jednostkach sektora finansów publicznych, stosując Standardy IIA, zobowiązani są do przestrzegania zasad określonych w kodeksach etyki. Standardy wraz z kodeksem etyki powinny stanowić fundament funkcjonowania audytu wewnętrznego w organizacji, wykonywanie tej profesji opiera się bowiem na zaufaniu do udzielanego przez audytora obiektywnego zapewnienia dotyczącego zarządzania ryzykiem, systemu kontroli i governance w organizacji.

Kodeks etyki audytora wewnętrznego Instytutu Audytu Wewnętrznego

W 1941 r. w USA powstało pierwsze stowarzyszenie zrzeszające audytorów wewnętrznych, zna­ne jako The Institute of Internal Auditors (IIA). Obecnie IIA jest organizacją międzynarodową, która zrzesza i szkoli audytorów wewnętrznych na całym świecie. Od 2001 r. działa również w Polsce.

Instytut opracował Międzynarodowe Standardy i Wytyczne Profesjonalnego Funkcjonowania Audytu Wewnętrznego (The IIA Standards for the Professional Practice of Internal Auditing)¹. Standardy te są traktowane w wielu krajach jako wzorzec przy tworzeniu własnych narodowych regulacji prawnych w tym zakresie. Obowiązują wszystkich członków Instytutu, posiadaczy certyfikatów zawodowych IIA i kandydatów, starających się o nie oraz wszystkich tych, którzy świadczą usługi audytu wewnętrznego, stosując Standardy IIA.

Obowiązują one audytorów wewnętrznych zatrudnionych w polskich firmach, bankach, jednostkach, a także w jednostkach sektora finansów publicznych. W tych ostatnich jednostkach obowiązują one dopiero od 1.7.2006 r., bowiem na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy o finansach publicznych² w komunikacie Nr 11 Ministra Finansów z 26.6.2006 r. w sprawie Standardów audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych formalnie określono Międzynarodowe Standardy Profesjonalnej Praktyki Audytu Wewnętrznego opracowane przez The Institiute of Internal Auditors (IIA), jako Standardy audytu wewnętrznego w JSFP.

Instytut Audytorów Wewnętrznych wraz ze Standardami opublikował Kodeks etyki audytora wewnętrznego. Celem Kodeksu etyki jest promowanie kultury etycznego postępowania w zawodzie audytora wewnętrznego. Standardy wraz z Kodeksem etyki audytora wewnętrznego stanowią fundament funkcjonowania audytu wewnętrznego w organizacji.

W Kodeksie etyki określono 2 istotne elementy:

1) zasady ogólne, które odnoszą się do profesji i praktyki audytu wewnętrznego,

2) zasady postępowania, które opisują normy zachowań, jakich oczekuje się od audytorów wewnętrznych.

W myśl Kodeksu etyki od audytorów wewnętrznych oczekuje się stosowania i poszanowania zasad odnoszących się do profesji oraz praktyki audytu wewnętrznego.

Są to zasady:

1) prawości,

2) obiektywizmu,

3) poufności informacji,

4) kompetencji.

Prawość audytorów wewnętrznych wyraża się tym, iż postępowanie audytora zgodnie z tą zasadą stanowi źródło zaufania i daje podstawę polegania na jego osądzie na temat badanego obszaru działalności. Zgodnie z drugą zasadą audytorzy wewnętrzni powinni wykazywać najwyższy poziom obiektywizmu zawodowego, gromadząc, oceniając i przekazując informacje na temat badanej działalności lub procesu. Audytorzy wewnętrzni, dokonując wyważonej oceny, powinni brać pod uwagę wszystkie związane ze sprawą okoliczności, a przy formułowaniu osądu nie kierować się własnym interesem ani nie ulegać wpływom innych.

Przestrzegając zasady poufności, audytorzy wewnętrzni powinni szanować wartość i własność informacji, które otrzymują, i nie ujawniać ich bez stosownych upoważnień, chyba że istnieje prawny lub zawodowy obowiązek ich ujawnienia. Natomiast zasada odnosząca się do kompetencji stanowi, iż audytorzy wewnętrzni wykorzystują doświadczenie oraz doskonalą wiedzę i umiejętności konieczne do świadczenia usług audytu wewnętrznego w organizacji.

Zawarte w Kodeksie etyki zasady postępowania są pomocne przy stosowaniu zasad ogólnych w praktyce i mają na celu służyć jako wytyczne etycznego postępowania audytorów wewnętrznych. W tabeli 1 zaprezentowano zasady postępowania audytora wewnętrznego zawarte w Kodeksie.

Tabela 1. Zasady i reguły postępowania audytora wewnętrznego według Kodeksu etyki IIA oraz Kodeksu etyki w jednostkach sektora finansów publicznych (JSFP)

[...]