Prawo budowlane definiuje budowę jako wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, ale także jako odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego.
Jednak zanim rozpocznie się sam proces budowy, obok wielu pozwoleń, jakie należy uzyskać, podpisuje się kontrakt pomiędzy wykonawcą – firmą budowlaną a zleceniodawcą. Umowa ta posłuży do rozliczeń i ewidencji księgowej. Z punktu widzenia prawa bilansowego kontrakty takie nazywane są kontraktami długoterminowymi.
Wprowadzenie
Artykuł 2 ustawy o rachunkowości1 stanowi, że przepisy prawa bilansowego stosuje się do tych jednostek, które mają siedzibę lub też miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej:
- spółek handlowych oraz spółek cywilnych, a także innych osób prawnych – wyjątek stanowią: Skarb Państwa oraz NBP,
- osób fizycznych oraz spółek cywilnych osób fizycznych, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 800 000 euro,
- jednostek organizacyjnych działających na podstawie Prawa bankowego, Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych itp.,
- gmin, powiatów, województw i ich związków,
- jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej,
- zagranicznych osób prawnych, prowadzących na terytorium RP działalność bez względu na wielkość przychodów.
W Polsce od 1995 r. obowiązuje ustawa o rachunkowości, dopiero jednak jej nowelizacja wdrożyła wiele postanowień Międzynarodowych Standardów Rachunkowości.
Zachodzące od 1995 r. zmiany w życiu gospodarczym wymagały wprowadzenia modyfikacji i uzupełnień w ustawie. Wyrazem tego jest dokonanie 13 nowelizacji tej ustawy, które jednak nie zmieniły w istotny sposób jej merytorycznej treści przydatności w praktyce. Nowelizacja nie uwzględniała także nowych interpretacji Komisji Europejskiej dotyczących niektórych artykułów IV i VII Dyrektywy Unii Europejskiej.
Artykuł 10 ust. 3 mówi, że w przypadku spraw nieuregulowanych przepisami ustawy jednostka może stosować krajowe standardy, a jeśli brak jest odpowiedniego standardu krajowego, może stosować postanowienia MSR.
Znowelizowana ustawa o rachunkowości po raz pierwszy uregulowała problem kontraktów długoterminowych (art. 34), ograniczając się jednak tylko do szczególnych zasad ustalania przychodów i kosztów niezakończonych usług, w tym budowlanych, o okresie realizacji przekraczającym 6 miesięcy i zaawansowanych w stopniu istotnym na dzień bilansowy. Stąd ustawa nie definiuje kontraktu długoterminowego.
Poszukując więc definicji kontraktów dotyczących usług budowlanych, wykorzystać należy Krajowy Standard Rachunkowości – „Niezakończone usługi budowlane”.
Definiuje on usługi budowlane w następujący sposób: są to usługi polegające na budowie rozbudowie, odbudowie, ulepszeniu, rozbiórce i remoncie konstrukcji połączonych z gruntem w sposób trwały, wytwarzanych z materiałów budowlanych i elementów składowych, będących wynikiem prac (robót) budowlanych. W szczególności są to usługi (prace, roboty) polegające na:
a) przygotowaniu terenu pod budowę,
b) wznoszeniu kompletnych budynków i budowli lub ich części oraz wykonywaniu robót wchodzących w zakres inżynierii lądowej i wodnej,
c) wykonywaniu instalacji budowlanych,
d) wykonywaniu wykończeniowych robót budowlanych,
e) rekultywacji środowiska po rozbiórce budynków i budowli.
Umowa o usługę budowlaną
Inaczej, umowa budowlana jest to umowa zawarta między wykonawcą i zamawiającym. Niewątpliwie jej przedmiotem musi być budowa składnika aktywów trwałych.
Krajowy standard dopuszcza dzielenie umowy budowlanej na mniejsze elementy do celów zarządczych lub technologicznych, które w standardzie nazywane zostały „pracami”.
W myśl MSSF umowa o usługę budowlaną to umowa, której przedmiotem jest budowa składników aktywów lub zespołu aktywów, są one ze sobą ściśle powiązane lub wzajemnie zależne pod względem projektowym, technologicznym lub ze względu na ich funkcję użytkową czy ostateczne przeznaczenie lub sposób użytkowania.
Z powyższej definicji wynika, że budowa rozliczana jako pojedyncza umowa o usługę budowlaną może obejmować wiele różnych elementów. Pojedyncza budowa może dotyczyć budowy mostu, tamy, statku. Inny charakter mają umowy dotyczące budowy powiązanych aktywów, takich jak np. kompleksy zakładów przemysłowych. Powstaje więc pytanie, czy umowa jest rzeczywiście pojedynczą umową, czy też taką, którą należałoby rozłożyć na poszczególne części składowe, z których każdą trzeba by traktować indywidualnie.
Porównując Standard Krajowy z MSSF, definicje umowy o usługę budowlaną [...]