Dodatek specjalny
 
Partnerzy:




Patronujemy:
Studia Podyplomowe
RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING
Nowoczesne systemy oparte na technologii informatycznej

Aktualności » Legislacja » 6/2007

04.06.2007

Zmiany w ustawie o rachunkowości

Tekst pochodzi z numeru: 6/2007

projekt MF z 23.4.2007 r. ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości

Cel zmian

Implementacja do polskich przepisów postanowień dyrektywy 2006/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 14.6.2006 r. zmieniającej dyrektywy Rady 78/660/EWG w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek, 83/349/EWG w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych, 86/635/EWG w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych oraz 91/674/EWG w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń (Dz.Urz. UE L 224 z 16.8.2006 r.).

Zmiany w zakresie ww. dyrektywy dotyczą:

1) wprowadzenia obowiązku wykazania w sprawo­zdaniu finansowym jednostki charakteru i celu gospodarczego zawartych przez nią umów nieuwzględnionych w bilansie w zakresie niezbędnym do oceny ich wpływu na sytuację majątkową, finansową i wynik finansowy;

2) wprowadzenia obowiązku wykazania w sprawo­zdaniu finansowym transakcji zawartych z podmiotami (ze stronami) powiązanymi wraz z ich kwotami, a także informacji określających charakter tych powiązań w przypadku, gdy nie zostały one przeprowadzone na warunkach rynkowych;

3) wprowadzenia obowiązku podania w sprawozdaniu finansowym wynagrodzenia biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej za świadczone za rok obrotowy usługi w zakresie obowiązkowego badania rocznego sprawozdania finansowego, inne usługi poświadczające, usługi doradztwa podatkowego oraz pozostałe usługi;

4) uzupełnienia przepisów ustawy, w których jest mowa o organach zarządzających i nadzorujących o organ administrujący, który może zostać ustanowiony m.in. w takich jednostkach jak spółka europejska czy spółdzielnia europejska.

Ponadto nowelizacja obejmuje:

1) wprowadzenie regulacji zasad wyceny i inwentaryzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zaliczonych do inwestycji;

2) zmianę obowiązków w zakresie otwierania i zamykania ksiąg rachunkowych w sytuacjach szczególnych (upadłości z możliwością zawarcia układu, podziału przez wydzielenie);

3) zmianę zasad sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych grupy kapitałowej (zakresu podmiotowego grupy kapitałowej, sprawowania współkontroli, modyfikacji pojęć „jednostka dominująca” i „znaczący inwestor”);

4) zmianę zasad rozliczania połączeń spółek metodą łączenia udziałów (wyłączenie metody łączenia udziałów w przypadku spółek nie znajdujących się pod wspólną kontrolą);

5) wprowadzenie do ustawy materii z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Termin obowiązywania

Projektodawca zakłada, że ustawa wejdzie w życie 1.1.2008 r., tak aby znowelizowane przepisy mogły mieć po raz pierwszy zastosowanie do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2008 r.

Najważniejsze zmiany

Definicje legalne

Uściślono kryterium zaliczania aktywów do inwestycji – z nabycia aktywów w celu osiągania korzyści ekonomicznych innych niż użytkowanie przez jednostkę na utrzymywanie aktywów w ww. celu, niezależnie od sposobu ich pozyskania (zakupu, nieodpłatnego otrzymania, wytworzenia we własnym zakresie). Wskazanie na cel utrzymywania aktywów usunie wątpliwości związane z zaliczeniem przez jednostki tego rodzaju aktywów do inwestycji.

Pozostałe koszty i przychody operacyjne związane z utrzymywaniem oraz zbyciem nieruchomości, a także wartości niematerialnych i prawnych zaliczonych do inwestycji rozszerzono także o koszty i przychody powstałe w wyniku aktualizacji wartości tych inwestycji, wycenianych według ceny rynkowej bądź inaczej określonej wartości godziwej. Powyższa zmiana pozwala na określenie sposobu odniesienia zmian wartości inwestycji na skutek ich aktualizacji, w przypadku gdy nie przyjęto do wyceny tych inwestycji – w myśl art. 28 ust. 1 pkt 1a ustawy – zasad stosowanych dla środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Wprowadzono pojęcie wspólnika jednostki współzależnej. Zgodnie z obecnym brzmieniem ustawy jednostka współzależna jest podporządkowana jednostce dominującej albo znaczącemu inwestorowi. Zmiana ta jest więc konieczna w celu określenia jednostki nadrzędnej wobec jednostki współzależnej. Ponadto w przepisie tym doprecyzowano, że sprawowanie współkontroli odbywa się na zasadach określonych w umowie zawartej pomiędzy wspólnikami jednostki współzależnej, umowy spółki lub statutu, ponieważ w praktyce sprawowanie współkontroli nie wynika z procentowego posiadania udziałów w jednostce współzależnej (np. dwóch udziałowców posiada po 50%, trzech udziałowców posiada po 30 %), lecz odbywa się z reguły na podstawie zawieranych pomiędzy jednostkami umów.

Doprecyzowano definicję znaczącego wpływu na inną jednostkę i w związku z tym art. 3 ust. 1 pkt 36 uzupełniono o takie kryteria, jak:

– zasiadanie w organie zarządzającym, nadzorującym lub administrującym;

– przeprowadzanie istotnych transakcji z jednostką stowarzyszoną;

– udostępnianie jednostce stowarzyszonej informacji technicznych o zasadniczym znaczeniu dla jej działalności.

Poprzez dodanie pkt 37a i 37b uzupełniono art. 3 ust. 1 o definicje jednostki dominującej niższego szczebla oraz jednostki dominującej wyższego szczebla. Definicje te zawarte były do tej pory w rozporządzeniu Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki i zakłady ubezpieczeń sprawozdania finansowego jednostek powiązanych (Dz.U. Nr 152, poz. 1729).

Zmieniono definicję znaczącego inwestora poprzez zapisanie, iż znaczący inwestor jest jednostką wywierającą znaczący wpływ na jednostkę inną niż zależna lub współzależna, a więc nie sprawuje kontroli ani współkontroli.

zmieniono definicję jednostki współzależnej przez zastąpienie określenia „jest współkontrolowana przez jednostkę dominującą lub znaczącego inwestora” określeniem „jest współkontrolowana przez wspólników” oraz dodano zapis, że współkontrola dokonywana jest na podstawie zawartej pomiędzy wspólnikami umowy.

Zmodyfikowano zakres podmiotowy grupy kapitałowej. Zgodnie z obowiązującym brzmieniem ustawy grupę kapitałową tworzy jednostka dominująca wraz z jednostkami zależnymi i niebędącymi spółkami handlowymi jednostkami współzależnymi. Natomiast jednostki współzależne będące spółkami handlowymi wyłączone są z definicji grupy kapitałowej. Rozróżnienie pomiędzy jednostkami współzależnymi będącymi i niebędącymi spółkami handlowymi nie znajduje merytorycznego uzasadnienia. Dlatego też z zakresu grupy kapitałowej wyłączono jednostki współzależne niebędące spółkami handlowymi.

Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych

Artykuł 11 uzupełniono o możliwość prowadzenia ksiąg jednostki posiadającej oddział (zakład) w siedzibie tego oddziału (zakładu). Ponadto wskazano, iż księgi rachunkowe mogą być prowadzone poza siedzibą jednostki albo oddziału również w przypadku powierzenia ich prowadzenia podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Zmiana ta wynika z regulacji wprowadzonej w rozdziale 8a projektu i nawiązuje do terminologii użytej w tym rozdziale.

Zdarzenia, z którymi wiąże się obowiązek otwarcia lub zamknięcia ksiąg rachunkowych

Przepisy art. 12 uzupełniono w ust. 3 o wskazanie zdarzeń, w przypadku zaistnienia których jednostki mogą odstąpić od powyższego obowiązku.

Dotyczy to sytuacji, w której jednostka postawiona jest w stan upadłości z możliwością zawarcia układu, a uzasadnienie wynika z zaproponowanej zmiany przepisu art. 29 ust. 3 ustawy (art. 1 pkt 8 projektu), wskazującej na fakt, iż wszczęcie postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu nie stanowi przeszkody do uznania, że działalność jednostki będzie kontynuowana.

Przepis nowego ust. 3a przewiduje również odstąpienie od obowiązku zamykania ksiąg rachunkowych w jednostce dzielonej, jeżeli podział jej następuje przez wydzielenie. Przyjęte rozwiązanie jest analogiczne do stosowanego w przypadku wniesienia przez jednostkę wkładu niepieniężnego w postaci zorganizowanej części jednostki, które nie powoduje obowiązku zamykania ksiąg rachunkowych w jednostce wnoszącej.

Wycena w walutach obcych

Proponowane zmiany mają na celu dostosowanie zasad przeliczania operacji wyrażonych w walutach obcych (w tym przychodów i kosztów) oraz w konsekwencji ustalania różnic kursowych dla ujęcia tych operacji w księgach rachunkowych do zasad określonych w przepisach:

1) ustawy z 16.11.2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 217, poz. 1589);

2) ustawy z 16.11.2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1588).

Zmiana ta nie narusza – zgodnie z zasadą istotności – rzetelności i prawidłowości danych księgowych.

Zasady rozliczania połączeń spółek

Zmodyfikowane zostały zasady rozliczania połączeń spółek metodą łączenia udziałów poprzez wyłączenie możliwości stosowania metody łączenia udziałów w przypadku spółek nieznajdujących się pod wspólną kontrolą (usunięcie art. 44c ust. 1); łączne spełnienie wszystkich warunków wyszczególnionych w tym przepisie było w praktyce niemożliwe do spełnienia i z tego względu przepis ten był często krytykowany; metodę tę wyłączono również z MSR.

Złagodzono kryteria zezwalające na zastosowanie metody łączenia udziałów w przypadku spółek znajdujących się pod wspólną kontrolą, tj. zastąpienie warunku posiadania 100% udziałów w łączących się spółkach zależnych oraz posiadaniu 100% udziałów przez spółkę dominującą łączącą się ze spółką zależną na kryterium sprawowania kontroli w obu tych przypadkach.

Skonsolidowane sprawozdanie grupy kapitałowej

Grupę kapitałową tworzą: jednostka dominująca i jednostki od niej zależne. W celu uniknięcia wątpliwości, czy skonsolidowane sprawozdanie finansowe nie ogranicza się wyłącznie do procesu łączenia sprawozdań powyższych jednostek (dominującej i zależnych) w art. 55 ust. 1 dodano, iż skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym obejmuje się dane pozostałych jednostek podporządkowanych, zgodnie z zasadami określonymi w rozdziale 6 ustawy.

Ponadto uregulowano zasady dotyczące przejścia ze stosowania MSR na przepisy ustawy. W przypadku skonsolidowanego sprawozdania finansowego decyzję w tej sprawie podejmuje organ zatwierdzający jednostki dominującej.

Obowiązek badania i ogłaszania sprawozdań finansowych

Przepisy art. 64 ust. 3 ustawy określającego obowiązek badania i ogłaszania sprawozdań finansowych rozszerzono o obowiązek badania rocznych sprawozdań finansowych jednostek, które na mocy decyzji organu zatwierdzającego sporządzają te sprawozdania zgodnie z MSR. Uzasadnieniem objęcia obowiązkiem badania powyższych sprawozdań jest przejście z krajowych zasad rachunkowości uregulowanych w ustawie na MSR stosowane dopiero od 2005 r.

Usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych

W rozdziale 8a zamieszczono przepisy dotyczące usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, które dotychczas zawarte były w rozporządzeniu Ministra Finansów z 18.7.2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 120, poz. 1022 ze zm.).

W art. 76a wprowadzono definicję usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sprecyzowano warunki uprawniające do prowadzenia działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

W art. 76b określono wymogi niezbędne do wydania certyfikatu księgowego, potwierdzającego kwalifikacje do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz przypadki utraty prawa do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych w przypadku skazania za określone przestępstwa.

Artykuł 76c reguluje zasady zdawania egzaminu. W przepisie tym zamieszczono zakres tematyczny egzaminu, a także określono formę przeprowadzania egzaminu oraz zasady kwalifikowania na egzamin.

Artykuł 76d reguluje zagadnienia związane z organizacją Komisji Egzaminacyjnej, zasadami procedowania oraz wynagradzania członków Komisji.

Artykuł 76e określa zasady prowadzenia wykazu osób posiadających certyfikat księgowych i przetwarzania danych osobowych – w tym tzw. „danych wrażliwych”, dotyczących skazań za określone przestępstwa, skutkujących utratą prawa do wykonywania czynności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

W art. 76f uregulowano obowiązek zawierania umowy ubezpieczenia OC z tytułu prowadzenia działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Artykuł 76g stanowi zbiór delegacji wraz z wytycznymi dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zagadnień dotyczących usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym wykazu dokumentów składanych przez osoby ubiegające się o wydanie certyfikatu księgowego, wzoru certyfikatu księgowego oraz sposobu postępowania przy wydawaniu duplikatu certyfikatu księgowego w przypadku ich utraty, sposobu wynagradzania członków Komisji Egzaminacyjnej, wysokości i sposobu wnoszenia opłaty egzaminacyjnej oraz przypadków i trybu dokonywania zwrotu opłaty, zadań oraz regulaminu działania Komisji Egzaminacyjnej, sposobu organizowania i regulaminu przeprowadzania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy, szczegółowego zakresu tematycznego egzaminu, wykazu dokumentów będących podstawą do dokonania zmian danych w wykazie osób posiadających certyfikat księgowy, uwzględniając możliwość składania uwierzytelnionych notarialnie kopii dokumentów.

Opracowała: A.Sz.

« powrót drukuj poleć znajomemu
Spodobał ci się ten artykuł?
Podziel się nim na Facebooku:


Komentarze

Ten tekst nie był jeszcze komentowany

* - pola wymagane
do góry